Ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, επιμένει ότι η χώρα του πρέπει να αποκτήσει τη Γροιλανδία για λόγους εθνικής ασφάλειας, ενώ δεν έχει αποκλείσει ακόμη και τη χρήση στρατιωτικής δύναμης.
Αν και έχει τεθεί στο τραπέζι και το ενδεχόμενο αγοράς της Γροιλανδίας, ο Αμερικανός πρόεδρος δηλώνει ότι σκοπεύει να πάρει τον έλεγχο του νησιού «με τον εύκολο τρόπο» ή «με τον δύσκολο».
Ωστόσο οι αξιώσεις του, έχουν απορριφθεί τόσο από την ηγεσία της Γροιλανδίας όσο και από τη Δανία, μέλος του ΝΑΤΟ, στην οποία το νησί ανήκει ως ημιαυτόνομο έδαφος.
Η Γροιλανδία, το μεγαλύτερο νησί του κόσμου που δεν είναι ήπειρος, βρίσκεται στην Αρκτική και έχει έκταση περίπου 2,2 εκατομμύρια τετραγωνικά χιλιόμετρα, δηλαδή είναι περίπου έξι φορές μεγαλύτερη από τη Γερμανία.
Είναι η πιο αραιοκατοικημένη περιοχή στον κόσμο, με περίπου 56.000 κατοίκους.
Πού βρίσκεται η Γροιλανδία και γιατί έχει σημασία για τον Τραμπ;
Η γεωγραφική της θέση, ανάμεσα στη Βόρεια Αμερική και την Αρκτική, την καθιστά κρίσιμη για συστήματα έγκαιρης προειδοποίησης σε περίπτωση πυραυλικών επιθέσεων, αλλά και για την παρακολούθηση ναυτικών κινήσεων στην περιοχή.
Κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου, οι ΗΠΑ είχαν εξετάσει την εγκατάσταση πυρηνικών πυραύλων στο νησί, σχέδιο που εγκαταλείφθηκε λόγω τεχνικών δυσκολιών και αντιδράσεων της Δανίας.
Οι ΗΠΑ διατηρούν στρατιωτική παρουσία στη βάση Pituffik (πρώην Thule Air Base) από τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, η οποία σήμερα χρησιμοποιείται για την ανίχνευση πυραυλικών απειλών.
Περίπου το 80% της Γροιλανδίας καλύπτεται από πάγο, γι’ αυτό και ο πληθυσμός συγκεντρώνεται κυρίως στη νοτιοδυτική ακτή, γύρω από την πρωτεύουσα, το Νουούκ. Η οικονομία της βασίζεται κυρίως στην αλιεία και στηρίζεται σε μεγάλο βαθμό από επιδοτήσεις της δανικής κυβέρνησης.
Τα τελευταία χρόνια έχει αυξηθεί το ενδιαφέρον για τους φυσικούς πόρους του νησιού, όπως οι σπάνιες γαίες, το ουράνιο και ο σίδηρος, ενώ εκτιμάται ότι υπάρχουν και σημαντικά αποθέματα πετρελαίου και φυσικού αερίου.
Μάλιστα η κλιματική αλλαγή και το λιώσιμο των πάγων, ενδέχεται να καταστήσουν αυτούς τους πόρους πιο προσβάσιμους.
Παρότι ο Τραμπ έχει δείξει ιδιαίτερο ενδιαφέρον για ορυκτό πλούτο και σε άλλες περιοχές (όπως η Ουκρανία), ο ίδιος υποστηρίζει: «Χρειαζόμαστε τη Γροιλανδία για λόγους εθνικής ασφάλειας, όχι για τα ορυκτά». Έχει επίσης επανειλημμένα δηλώσει ότι, αν οι ΗΠΑ δεν κινηθούν, «η Ρωσία ή η Κίνα θα πάρουν τη Γροιλανδία».
Τι έχει πει ο Τραμπ για τον έλεγχο της Γροιλανδίας;
Ο Τραμπ κλιμάκωσε τις δηλώσεις του υπέρ της ανάληψης ελέγχου της Γροιλανδίας μετά από πρόσφατη στρατιωτική επιχείρηση των ΗΠΑ στη Βενεζουέλα. Ο πρωθυπουργός της Γροιλανδίας, Γενς Φρέντερικ Νίλσεν, απάντησε λέγοντας «ως εδώ», χαρακτηρίζοντας την ιδέα αμερικανικού ελέγχου «φαντασίωση».
Ωστόσο, ο Λευκός Οίκος επιβεβαίωσε ότι εξετάζονται διάφορα σενάρια, ακόμη και η «αξιοποίηση του αμερικανικού στρατού». Ο ίδιος ο Τραμπ δήλωσε ότι «οι χώρες πρέπει να έχουν ιδιοκτησία για να μπορούν να την υπερασπιστούν».
Στενοί συνεργάτες του υποστήριξαν ότι κανείς δεν θα συγκρουστεί στρατιωτικά με τις ΗΠΑ για το μέλλον της Γροιλανδίας.
Παράλληλα, ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο φέρεται να ενημέρωσε βουλευτές ότι το σχέδιο αφορά αγορά και όχι εισβολή, δίνοντας έμφαση στις «διαρκείς εμπορικές σχέσεις» και στους «κοινούς αντιπάλους» των ΗΠΑ και της Δανίας στο πλαίσιο του ΝΑΤΟ.
Ο Τραμπ είχε επιχειρήσει να αγοράσει τη Γροιλανδία και το 2019, χωρίς επιτυχία, και επανέφερε το ενδιαφέρον του μετά την επιστροφή του στον Λευκό Οίκο τον Ιανουάριο του 2025.
Πώς αντιδρούν η Δανία και οι σύμμαχοι του ΝΑΤΟ;
Η Γροιλανδία δεν διαθέτει δικό της στρατό και δεν είναι αυτόνομο μέλος του ΝΑΤΟ, αλλά συμμετέχει μέσω της Δανίας.
Η στάση του Τραμπ προκάλεσε σοκ στην Κοπεγχάγη. Η Δανή πρωθυπουργός, Μέτε Φρέντερικσεν, προειδοποίησε ότι οποιαδήποτε απόπειρα κατάληψης της Γροιλανδίας θα σήμαινε το τέλος του ΝΑΤΟ.
Μαζί με ηγέτες άλλων χωρών της Συμμαχίας, υπέγραψε δήλωση που τόνιζε ότι «η Γροιλανδία ανήκει στον λαό της και μόνο η Δανία και η Γροιλανδία μπορούν να αποφασίζουν για τις μεταξύ τους σχέσεις».
Στις 14 Ιανουαρίου έχει προγραμματιστεί σύνοδος στον Λευκό Οίκο με τη συμμετοχή Αμερικανών, Δανών και Γροιλανδών αξιωματούχων για το μέλλον του νησιού.
