Οι περισσότερες μελαγχρωματικές βλάβες του δέρματος, οι οποίες συνδέονται με την έκθεσή μας στον ήλιο, σε γενικές γραμμές είναι ακίνδυνες. Ενας ελαφρύς ερεθισμός από την ακτινοβολία, κάποιες «φρέσκιες» πανάδες ή σπίλοι που ενεργοποιήθηκαν με τον ήλιο συνήθως δεν εγείρουν ανησυχία.
Δεν συμβαίνει όμως το ίδιο με το μελάνωμα, κάποιους δυσπλαστικούς σπίλους ή κάποιες ακανόνιστες βλάβες του δέρματος. Η έγκαιρη ταυτοποίησή τους μπορεί να αποδειχθεί πραγματικά σωτήρια.
Μελάνωμα: Η πλέον επικίνδυνη δερματική βλάβη
Το μελάνωμα είναι μία δυνητικά απειλητική για τη ζωή μορφή καρκίνου του δέρματος, που εμφανίζεται όλο και συχνότερα. Σχετίζεται με παρατεταμένη έκθεση στην υπεριώδη ακτινοβολία, η οποία προέρχεται από τον ήλιο ή άλλες πηγές, όπως οι καμπίνες τεχνητού μαυρίσματος (σολάριουμ), και εμφανίζεται κυρίως σε άτομα με γενετική προδιάθεση.
Τα περισσότερα μελανώματα αναπτύσσονται ως καινούργιες κηλίδες/ογκίδια στο δέρμα ή εμφανίζονται πάνω σε προϋπάρχοντες σπίλους (κοινώς ελιές). Ωστόσο, το μελάνωμα μπορεί να εμφανιστεί και σε περιοχές του σώματος που δεν έχουν εκτεθεί στην υπεριώδη ακτινοβολία.
Η έγκαιρη διάγνωση και η σωστή αντιμετώπιση του μελανώματος οδηγούν στις περισσότερες περιπτώσεις στην ίαση. Τα προειδοποιητικά σημεία του μελανώματος είναι:
Αύξηση του μεγέθους. Ενας σπίλος μπορεί να παρουσιάσει αύξηση της διαμέτρου του ή να αποκτήσει κάποιο έπαρμα (εξόγκωμα). Αυτό ίσως να αποτελέσει ένδειξη ενός πολύ επικίνδυνου τύπου μελανώματος (οζώδες μελάνωμα).
Αλλαγή στο χρώμα. Τα μελανώματα συνήθως έχουν κυανό ή μαύρο χρώμα. Κάποιες φορές μπορεί να εμφανιστούν πολλά διαφορετικά χρώματα στην επιφάνεια του μελανώματος, όπως κόκκινο, ιώδες, γκρι ή υπόλευκο.
Αλλαγή στο σχήμα (ακανόνιστο περίγραμμα).
Πρόσφατη εμφάνιση ή πρόσφατη εξαφάνιση.
Εάν παρουσιάζετε κάποιο από τα παραπάνω σημεία που περιγράφονται, πρέπει να απευθυνθείτε αμέσως σε κάποιον ειδικό δερματολόγο ή πλαστικό χειρουργό. Φυσικά, ο κάθε ένας μπορεί να εμφανίσει μελάνωμα, αλλά οι παράγοντες που αναφέρονται παρακάτω μπορεί να αυξήσουν τον κίνδυνο να νοσήσετε από μελάνωμα:
Ανοιχτό χρώμα δέρματος
Μεγάλος αριθμός σπίλων (πάνω από 200 σε όλο το σώμα ή πάνω από 10 στα χέρια σας)
Ιστορικό μελανώματος ή κάποιου άλλου τύπου καρκίνου του δέρματος
Ηλιακά εγκαύματα ιδιαίτερα στην παιδική και εφηβική ηλικία
Εκθεση στην υπεριώδη ακτινοβολία, π.χ. λόγω εργασίας σε εξωτερικούς χώρους
Οικογενειακό ιστορικό μελανώματος
Ηλικία, φύλο (εάν είστε άντρας και άνω των 55 ετών)
Συνήθεις σπίλοι
Εχουν ομαλά όρια
Μπορεί να είναι επίπεδοι ή επηρμένοι
Εχουν ομοιόμορφο χρωματισμό με ένα ή το πολύ δύο χρώματα
Είναι συνήθως μικροί (με διάμετρο μικρότερη από 5 χιλιοστά)
Δυσπλαστικοί σπίλοι
Εχουν ανομοιόμορφο χρώμα
Είναι συνήθως μεγαλύτεροι από τους συνήθεις σπίλους
Εχουν ακανόνιστα όρια
Η ύπαρξη δυσπλαστικών σπίλων αυξάνει τον κίνδυνο εμφάνισης μελανώματος
Δερματικά καρκινώματα
Αλλες ακανόνιστες βλάβες του δέρματος μπορεί να είναι βασικοκυτταρικά ή ακανθοκυτταρικά καρκινώματα. Αυτές οι βλάβες πρέπει επίσης να εξετάζονται αμέσως από κάποιoν ειδικό δερματολόγο ή πλαστικό χειρουργό.
Αυτοεξέταση του δέρματος
Είναι σημαντικό να εξετάζετε μόνοι σας κάθε τρεις μήνες το δέρμα σας. Κατά την αυτοεξέταση πρέπει να ελέγχετε όλο σας το σώμα, από την κορυφή ως τα νύχια. Μην ξεχνάτε το τριχωτό της κεφαλής, τα αφτιά, το πρόσωπο, τα πέλματα και τα χείλη σας. Ζητήστε από κάποιον οικείο σας να ελέγξει τις περιοχές του σώματος που δεν μπορείτε να δείτε (π.χ. ράχη). Μια φορά τον χρόνο καλό είναι να σας εξετάζει κάποιος ειδικός ιατρός.
Η εμφάνιση των σπίλων μπορεί να αλλάξει με γρήγορο ρυθμό στη νεανική ηλικία ή σε περίοδο εγκυμοσύνης. Αυτό συνήθως δεν είναι ανησυχητικό. Η πρώτη εξέταση του δέρματος από δερματολόγο ή πλαστικό χειρουργό καλό είναι να γίνεται στην έναρξη της εφηβείας.
Ψηφιακή χαρτογράφηση σπίλων
Με τη χαρτογράφηση σπίλων γίνεται ψηφιακή απεικόνισή τους με τη χρήση ειδικής ιατρικής κάμερας και ανάλυσή τους με τη βοήθεια ειδικού λογισμικού προγράμματος. Με τη χαρτογράφηση σπίλων και τον συστηματικό έλεγχο παρατηρείται ανά πάσα στιγμή η οποιαδήποτε αλλαγή στους σπίλους, σε σχέση με το παρελθόν.
Τα πλεονεκτήματα της χαρτογράφησης σπίλων είναι:
Λεπτομερής καταγραφή των σπίλων.
Εγκαιρος εντοπισμός νέων σπίλων.
Τα αποτελέσματα της χαρτογράφησης αποθηκεύονται και μπορούν να συγκριθούν σε μελλοντικές επανεξετάσεις, παρέχοντας πληροφόρηση για πιθανές μεταβολές των ήδη υπαρχόντων σπίλων.
Διαβάθμιση της επικινδυνότητας με ανάλυση της ψηφιακής τους εικόνας και συγκριτική αξιολόγηση στη διάρκεια της παρακολούθησής τους. Στις περιπτώσεις που κάποια βλάβη θεωρηθεί «ύποπτη», συνιστάται χειρουργική αφαίρεση και ιστολογική εξέταση.
Πρόκειται για ανώδυνη και ασφαλή διαγνωστική τεχνική, χωρίς ακτινοβολία.
