Ο εκλογολόγος Νάσιος Ορεινός, μιλώντας στο «Πρωτοσέλιδο» για το λεγόμενο videogate, επιχείρησε να τοποθετήσει τη συζήτηση σε ένα ευρύτερο πολιτικό και θεσμικό πλαίσιο, ξεκινώντας από μια βασική –όπως τη χαρακτήρισε– παραδοχή: τα πολιτικά κόμματα, παρά τις σοβαρές παθογένειές τους, έχουν διαχρονικά προσφέρει πολλά στη χώρα. Όπως σημείωσε, χωρίς τα κόμματα η Κύπρος δεν θα βρισκόταν στην Ευρωπαϊκή Ένωση, δεν θα είχε αντιμετωπίσει κρίσεις όπως η πανδημία και δεν θα υπήρχαν βασικές δομές του κράτους, όπως το Εθνικό Σύστημα Υγείας. Τόνισε, ωστόσο, ότι αυτό δεν αναιρεί την κριτική, αλλά υπενθυμίζει πως η συλλήβδην καταδίκη των κομμάτων δεν αποτυπώνει όλη την πραγματικότητα.
Από αυτή την αφετηρία, ο κ. Ορεινός συνέδεσε το επίμαχο βίντεο με τη βαθιά κρίση εμπιστοσύνης που –κατά την εκτίμησή του– διαπερνά πλέον οριζόντια το πολιτικό σύστημα. Επικαλέστηκε δημοσκοπικά δεδομένα, σύμφωνα με τα οποία οι πολίτες δηλώνουν ότι δεν εμπιστεύονται ούτε την κυβέρνηση, ούτε τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, ούτε την αντιπολίτευση, ούτε τη Βουλή, τα κόμματα ή τους θεσμούς γενικότερα. «Αυτή τη στιγμή στην Κύπρο δεν εμπιστευόμαστε κανέναν», ανέφερε χαρακτηριστικά, εκτιμώντας ότι το videogate λειτουργεί ως καταλύτης που εντείνει αυτή την ήδη υπάρχουσα κρίση.
Ξεκαθάρισε ότι, σε πολιτικό επίπεδο, δεν τίθεται ζήτημα πρόωρης καταδίκης προσώπων ούτε εξαγωγής οριστικών συμπερασμάτων για όσα απεικονίζονται στο βίντεο. Υπογράμμισε όμως πως, ανεξαρτήτως της ποινικής ή νομικής διάστασης, πολιτικά «κάποια πράγματα έχουν αλλάξει» από τις 8 Ιανουαρίου. Κατά τον ίδιο, η ατζέντα τόσο των βουλευτικών όσο και των επόμενων προεδρικών εκλογών μετατοπίζεται, με τη διαφθορά να περνά –πλέον– στην πρώτη θέση των προβλημάτων που απασχολούν την κοινή γνώμη, ξεπερνώντας ζητήματα όπως η οικονομία και το Κυπριακό ή συνυπάρχοντας μαζί τους στην κορυφή.
Ο Νάσιος Ορεινός εκτίμησε ότι το ζήτημα αυτό θα βρεθεί αναπόφευκτα μπροστά στον εν ενεργεία Πρόεδρο στις επόμενες προεδρικές εκλογές, ενώ προέβλεψε πως θα αποτελέσει βασικό εργαλείο αντιπαράθεσης από τους πολιτικούς του αντιπάλους. Παράλληλα, προέβλεψε επιδείνωση ή, στην καλύτερη περίπτωση, παγίωση των ήδη αρνητικών δεικτών για την εικόνα του Προέδρου στις δημοσκοπήσεις, τονίζοντας ότι η δυσαρέσκεια, που προσεγγίζει το 75% του εκλογικού σώματος, δύσκολα ανατρέπεται.
Απαντώντας στο επιχείρημα ότι η αρνητική εικόνα του Προέδρου οφείλεται στο γεγονός ότι δεν στηρίζεται από μεγάλα κόμματα, ο εκλογολόγος ήταν κατηγορηματικός. Όπως είπε, επρόκειτο για συνειδητή επιλογή του ίδιου του Προέδρου να εκλεγεί χωρίς κομματική στήριξη, άρα δεν μπορεί εκ των υστέρων αυτό να προβάλλεται ως δικαιολογία. Υπενθύμισε, μάλιστα, ότι προεκλογικά ο ίδιος ο Πρόεδρος είχε θετική εικόνα, παρά την απουσία μεγάλου κόμματος από πίσω του, γεγονός που –κατά τον ίδιο– δείχνει πως «κάτι έγινε» ή «κάτι δεν έγινε σωστά» στην πορεία της διακυβέρνησης.
Κεντρικό ζήτημα στην ανάλυσή του αποτέλεσε η μη υλοποίηση προεκλογικών δεσμεύσεων. Ο κ. Ορεινός τόνισε ότι, σύμφωνα με τις δημοσκοπήσεις, περίπου το 70% των πολιτών θεωρεί πως ο Πρόεδρος δεν έχει τηρήσει βασικές υποσχέσεις, επισημαίνοντας πως αυτό δεν είναι δευτερεύον θέμα, αλλά ζήτημα αξιοπιστίας. Έφερε ως χαρακτηριστικό παράδειγμα τη σύνθεση του Υπουργικού Συμβουλίου και τη δέσμευση για ισόρροπη εκπροσώπηση ανδρών και γυναικών, η οποία –όπως είπε– απέχει πολύ από την πραγματικότητα. Στο ίδιο πλαίσιο ενέταξε και την έντονη συζήτηση για φαινόμενα νεποτισμού και οικογενειοκρατίας, υπογραμμίζοντας ότι οι πολίτες ψήφισαν με την προσδοκία της «αριστείας», αλλά είδαν μια εντελώς διαφορετική εικόνα.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε και στην ευθύνη των κομμάτων που συμμετέχουν στη διακυβέρνηση. Κατά τον ίδιο, τα τρία κόμματα που στηρίζουν την κυβέρνηση δεν μπορούν να ισχυρίζονται ότι απλώς «συμμετέχουν», καθώς συγκυβερνούν και άρα φέρουν ευθύνη τόσο για τα θετικά όσο και για τα αρνητικά. Εκτίμησε ότι η φθορά τους είναι ήδη ορατή δημοσκοπικά και πως η τιμωρητική ψήφος στις επόμενες εκλογές θα κατευθυνθεί κυρίως προς όσους κυβερνούν, όχι προς την αντιπολίτευση.
Στο ζήτημα της τιμωρητικής ψήφου, ο Νάσιος Ορεινός ανέλυσε την άνοδο νέων πολιτικών σχηματισμών και προσώπων, όπως ο Οδυσσέας Μιχαηλίδης και το κόμμα της Άμεσης Δημοκρατίας του Φείδια Παναγιώτου. Τόνισε ότι πρόκειται για διαφορετικές εκφάνσεις αντίδρασης στο πολιτικό σύστημα: ο πρώτος, όπως είπε, εκφράζει μια θεσμική, αντιδιαφθοράς στάση με σαφείς θέσεις, ενώ ο δεύτερος αξιοποιεί περισσότερο τη γελοιοποίηση και την ειρωνεία απέναντι στο σύστημα, χωρίς συγκεκριμένες πολιτικές προτάσεις. Υπογράμμισε ότι η ψήφος προς τέτοιους σχηματισμούς πλήττει κυρίως τα κόμματα του κέντρου και της συγκυβέρνησης, εξηγώντας έτσι τη δημοσκοπική τους κάμψη.
Κλείνοντας, ο εκλογολόγος επισήμανε ότι το σύγχρονο πολιτικό σκηνικό καθίσταται ολοένα και πιο ρευστό, γεγονός που δυσκολεύει σημαντικά και τη δουλειά των δημοσκόπων. Η αυξημένη αποχή, η τιμωρητική και η «ειρωνική» ψήφος, αλλά και η ύπαρξη κρυφών τάσεων καθιστούν, όπως είπε, τις εκτιμήσεις πιο επισφαλείς από ό,τι στο παρελθόν. Παρ’ όλα αυτά, εκτίμησε πως οι επόμενες δημοσκοπήσεις θα αποτυπώσουν καθαρότερα τις αλλαγές που ήδη δρομολογούνται μετά το videogate, τόσο στην ατζέντα όσο και στις πολιτικές ισορροπίες.
