Την ανασυγκρότηση της κυπριακής κτηνοτροφίας μετά την κρίση του αφθώδους πυρετού, στη βάση δωδεκαετούς προγράμματος προνοούν οι εκθέσεις της Ειδικής Επιστημονικής Επιτροπής υπό τον Σταύρο Μαλά που βρίσκονται από χθες στα χέρια του Προέδρου της Δημοκρατίας.
Ουσιαστικά, οι εκθέσεις χαράσσουν την ολική επαναφορά και ανασυγκρότηση της κυπριακής κτηνοτροφίας. Πρόκειται για ένα μακρόπνοο και μεταρρυθμιστικό πρόγραμμα συνολικής επένδυσης €610,92 εκατ. με ορίζοντα υλοποίησης τη δωδεκαετία 2027–2038.
Η κρίση του αφθώδους πυρετού, η οποία οδήγησε στη θανάτωση πέραν των 84.000 ζώων και προκάλεσε τεράστιες απώλειες στην παραγωγή γάλακτος, ανέδειξε τις διαρθρωτικές αδυναμίες δεκαετιών. Αδυναμίες όπως η άναρχη και πυκνή χωροθέτηση των μονάδων, η ανεπαρκής βιοασφάλεια, η απουσία παρακολούθησης του ζωικού πληθυσμού και οι ανεξέλεγκτες μετακινήσεις ζώων, για τις οποίες η Επιστημονική Επιτροπή επιχείρησε να βρει λύσεις.
Ουσιαστικά, πρόκειται για ένα εξαιρετικά εκσυγχρονιστικό, αλλά παράλληλα πολύπλοκο εγχείρημα, το οποίο συνδέει τη γαλακτοπαραγωγή, την παραγωγή κρέατος, τη γενετική βελτίωση, τη χωροθέτηση των μονάδων, τη βιοασφάλεια, την ευημερία και την περιβαλλοντική διαχείριση.
Οι τέσσερις πυλώνες του Σχεδίου Δράσης
Το προτεινόμενο δωδεκαετές πρόγραμμα με στόχο όχι μόνο την αντιμετώπιση των επιπτώσεων του αφθώδους πυρετού, αλλά και των ευρύτερων προκλήσεων της κτηνοτροφίας διαρθρώνεται σε τέσσερις βασικές δράσεις:
Δράση 1: Ανασυγκρότηση αιγοπροβατοτροφίας (€372,2 εκατ.)
Δράση 2: Ανασυγκρότηση αγελαδοτροφίας (€134 εκατ.)
Δράση 3: Οριζόντιες δράσεις (€41 εκατ.)
Δράση 4: Επιστημονική υποστήριξη (€63,7 εκατ.)
Αλλαγές στην κανονιστική πολιτική – Το υφιστάμενο πλαίσιο και τα αίτια της κατάρρευσης
Η εμφάνιση του αφθώδους πυρετού ανέδειξε τα δομικά προβλήματα και τις χρόνιες αδυναμίες του υφιστάμενου μοντέλου κτηνοτροφικής ανάπτυξης στην Κύπρο. Η κτηνοτροφία αναπτύχθηκε σε τρεις κατηγορίες χωροθέτησης.
Όπως επισημαίνει η Επιτροπή, το μοντέλο των κτηνοτροφικών περιοχών υιοθετήθηκε υπό την πίεση έκτακτων τουριστικών και οικιστικών αναγκών και όχι ως μέρος ενός μακροπρόθεσμου σχεδιασμού. Αντιμετωπίζοντας τις μονάδες ως βιομηχανικές ζώνες και όχι ως «ζωντανά βιολογικά συστήματα», δημιουργήθηκε υπερσυγκέντρωση ζώων σε περιορισμένους χώρους.
Η εκδήλωση του αφθώδους πυρετού ανέδειξε τις αδυναμίες του υφιστάμενου μοντέλου.
Για την αποφυγή μελλοντικών υγειονομικών κρίσεων, η Επιτροπή εισηγείται μια σειρά από κανονιστικές αλλαγές:
1. Η επιχειρησιακή και κτηνοτροφική διαχείριση όλων των κτηνοτροφικών περιοχών μεταφέρεται αποκλειστικά στο Τμήμα Γεωργίας.
2. α) Στις κτηνοτροφικές ζώνες προτείνεται η αύξηση του συντελεστή κάλυψης από 30% σε 60% για ιδιωτικά ή κρατικά τεμάχια.
β) Στις γεωργικές ζώνες προτείνεται αύξηση του συντελεστή δόμησης στο 60% για αναβαθμιζόμενες μονάδες.
γ) Το υφιστάμενο αντικίνητρο των 100 παραγωγικών αιγοπροβάτων ανά μονάδα στις γεωργικές ζώνες προτείνεται να αυξηθεί σε τουλάχιστον 500 ζώα. Για μονάδες που απέχουν πέραν των 1.000 μέτρων από οικιστική ή τουριστική ζώνη, προτείνεται να μην υπάρχει κανένας περιορισμός στον αριθμό των εκτρεφόμενων ζώων.
3. Στις επαρχίες Πάφου και Λεμεσού, όπου παρατηρείται σοβαρή έλλειψη διαθέσιμης κρατικής γης και κτηνοτροφικών ζωνών, η Επιτροπή εισηγείται τη στοχευμένη απαλλοτρίωση ιδιωτικών τεμαχίων εντός ζωνών με σκοπό την εκμίσθωσή τους για δημιουργία νέων μεγάλων μονάδων.
4. α) Καθιερώνεται ως υποχρεωτική ελάχιστη απόσταση τα 300 μέτρα μεταξύ των συνόρων των ανεξάρτητων κτηνοτροφικών μονάδων.
β) Σαφής διαχωρισμός των ζωνών σε γαλακτοπαραγωγή, κρεοπαραγωγή/ πάχυνση, αναπαραγωγή και καραντίνα.
γ) Οικόπεδα που εκκενώνονται δεν θα παραχωρούνται εκ νέου για στέγαση ζώων αν απέχουν λιγότερο από 200 μέτρα από ενεργές μονάδες.
5. Καθιερώνεται υποχρεωτικό ενιαίο ηλεκτρονικό σύστημα παρακολούθησης (GPS/Tracker) για όλα τα βυτιοφόρα και οχήματα που μεταφέρουν ζωοτροφές, γάλα, ζώα ή απόβλητα, προκειμένου να ελέγχεται η διασπορά νοσημάτων.
Για την υλοποίηση του νέου σχεδιασμού: α) Έχουν ήδη εντοπιστεί 130 δυνητικές θέσεις για μεγάλες μονάδες σε υφιστάμενες κτηνοτροφικές ζώνες. β) Έχουν εντοπιστεί 360 δυνητικές θέσεις σε κρατική γη εντός γεωργικών περιοχών.
