Μια έξυπνη «πολιτεία» ξεκινά να κτίζεται το 2027 στις όχθες του Πεδιαίου ποταμού – Τα σημαντικότερα έργα και οι καινοτομίες που έχουν υιοθετηθει
Το γραμμικό πάρκο του Πεδιαίου, ένα σπουδαίο έργο για τους σύγχρονους κατοίκους της πρωτεύουσας, δημιουργήθηκε το 2002. Πέραν από τον πεζόδρομο και τον ποδηλατόδρομο μήκους 14 χιλιομέτρων στις όχθες του ποταμού, που έχουν εξελιχθεί σε χώρο περιπάτου, άθλησης, συνάντησης και χαλάρωσης για τους Λευκωσιάτες, το γραμμικό πάρκο, σχεδόν 25 χρόνια από τη δημιουργία του, έχει μετατραπεί σε ένα πλούσιο οικοσύστημα. Η πυκνή βλάστηση που έχει αναπτυχθεί κατά μήκος του, είναι ένας θησαυρός για τη πόλη, αφού αποτελεί πνεύμονα πρασίνου και οξυγόνου για την πόλη και τους κατοίκους της, αλλά και πηγή ζωής για τα πουλιά και τα ζώα που βρίσκουν εδώ καταφύγιο.
Μετά από δύο και πλέον δεκαετίες, λοιπόν, ήρθε η ώρα να ξεκινήσει η ανάπλαση του αστικού πάρκου του Πεδιαίου, που θα υλοποιηθεί στο πλαίσιο της διαδημοτικής συνεργασίας Λευκωσίας, Στροβόλου και Λακατάμιας. Παρά τις καθυστερήσεις που σημειώθηκαν στην έναρξη των εργασιών – αν αναλογιστεί κανείς ότι το μάστερ πλαν έγινε από το 2021 και ο στόχος ήταν να υλοποιηθεί το έργο πέντε χρόνια μετά – η φετινή χρονιά είναι κρίσιμη καθώς θα υποβληθούν οι αιτήσεις για αδειοδότησή του, με στόχο το 2027 να ξεκινήσουν οι εργασίες για την υλοποίηση της πρώτης φάσης.
Χρονοδιαγράμματα
Με αφορμή τη δημόσια παρουσίαση του έργου ανάπτυξης του Αστικού Γραμμικού Πάρκου Πεδιαίου που έγινε την περασμένη Παρασκευή στο πλαίσιο της έναρξης του 2ου Φεστιβάλ Αειφορίας Πεδιαίου, ο συντονιστής του έργου, δημοτικός μηχανικός Στροβόλου, Νάσος Κολυβάς, μιλά στον «Π» για τα βασικά στοιχεία του σχεδιασμού, το πλάνο υλοποίησης και τη συμβολή του έργου στη βιώσιμη αστική ανάπτυξη. Όπως εξηγεί, έχουν ολοκληρωθεί οι προμελέτες και αυτή τη στιγμή «τρέχει» η τελική μελέτη που αφορά τα λεπτομερή κατασκευαστικά σχέδια για τη συνολική ανάπτυξη όλων των έργων που περιλαμβάνει ο σχεδιασμός. Αυτό αναμένεται να ολοκληρωθεί σε ένα χρόνο για να υποβληθεί στον ΕΟΑ για εξασφάλιση οικοδομικής άδειας. Παράλληλα, υπολογίζεται ότι εντός Μαΐου θα υποβληθούν στον ΕΟΑ οι αιτήσεις για την πολεοδομική αδειοδότηση και εντός του έτους θα προκηρυχθούν τα πρώτα έργα – όπως σημειώνει ο κ. Κολυβάς το έργο έχει χωριστεί σε πακέτα εργασίας – με στόχο η κατασκευή τους, υπό την προϋπόθεση ότι θα δοθούν και οι αδειοδοτήσεις από τον ΕΟΑ, να ξεκινήσει αρχές 2027.
Η χρηματοδότηση της πρώτης φάσης του έργου – συνολικά το κόστος όλων των φάσεων αναμένεται να ξεπεράσει τα €30 εκατ. – θα προέλθει κατά 85% από ευρωπαϊκά κονδύλια της υφιστάμενης προγραμματικής περιόδου, ενώ τα έργα της δεύτερης φάσης θα περιληφθούν στην προγραμματική περίοδο 2028-2034 που εκπονείται αυτό τον καιρό.
Προστασία οικοσυστήματος
Το μεγαλύτερο ενδιαφέρον αυτής της ανάπτυξης δεν εστιάζεται στα έργα που θα γίνουν για τους χρήστες του γραμμικού πάρκου, που σίγουρα θα δημιουργήσουν ακόμη μεγαλύτερη σύνδεση των Λευκωσιατών με τον ποταμό. Σύμφωνα με τον κ. Κολυβά είναι η πρώτη φορά στην ιστορία του Πεδιαίου που προωθούνται μετρήσεις και θα γίνουν έργα για: Την οικολογική αποκατάσταση του ποταμού, όπως η διαχείριση λυμάτων και όμβριων υδάτων, την προστασία από τις συνέπειες της κλιματικής αλλαγής (π.χ. πλημμύρες) και την ενίσχυση της βιοποικιλότητας. Αυτή τη στιγμή, σημειώνει ο δημοτικός μηχανικός Στροβόλου, γίνονται μετρήσεις και καταγραφές σε σχέση με τη χλωρίδα και την πανίδα (πουλιά και αλεπούδες) που συναντάμε στο γραμμικό πάρκο. Γιατί αν δεν γνωρίζεις τα δεδομένα πώς θα μπορέσεις να προστατεύσεις το οικοσύστημα;
Αυτά είναι τα έργα
Όσον αφορά τα έργα που θα γίνουν, περιλαμβάνονται μεταξύ άλλων: 12 νέα περίπτερα και αναψυκτήρια, 12 ηλιακά πεζοδρόμια/οδοστρώματα, 2 kinetic πεζοδρόμια/οδοστρώματα, 7 νέες δημόσιες τουαλέτες, 14 νέες πεζογέφυρες, 8 σημεία επιδιόρθωσης ποδηλάτων, 8 νέοι χώροι στάθμευσης, 1 νέο σημείο φόρτισης ηλεκτρικών οχημάτων, 2 νέα πάρκα ποδηλάτου, νέο δίκτυο φωτισμού, νέες φυτεύσεις δέντρων σε 190 χιλιάδες τετραγωνικά, νέα γήπεδα ποδοσφαίρου, πάρκο βόλεϊ, τένις και καλαθόσφαιρας, νέο δίκτυο κάδων ανακύκλωσης ανά 400 μέτρα, παιδότοποι, σημεία αναπαραγωγής εντόμων, βοτανόκηποι, δύο κεντρικές πλατείες, δύο νέα υπαίθρια αμφιθέατρα και διαμόρφωση της λίμνης Μαγκλή σε πάρκο με ελεύθερη πρόσβαση για όλους.
Ενεργειακές υποδομές
Σημαντικές καινοτομίες θεωρούνται οι ενεργειακές παιδικές χαρές (χρησιμοποιούν την κινητική ενέργεια από τα παιχνίδια για να τροφοδοτήσουν φωτισμό, ηχητικά εφέ, συσκευές κλπ,), τα κινητικά πεζοδρόμια/δάπεδα (καινοτόμα δάπεδα που μετατρέπουν την κινητική ενέργεια από τα βήματα των πεζών σε ηλεκτρική ενέργεια), τα ηλιακά πεζοδρόμια/οδοστρώματα (ειδικά πλακόστρωτα ή οδοστρώματα που ενσωματώνουν φωτοβολταϊκά πάνελ, μετατρέποντας επιφάνειες όπως δρόμους, πεζόδρομους και πάρκινγκ σε πηγές καθαρής ενέργειας).
«Θα δοκιμάσουμε εδώ τις καινοτομίες αυτές στο πλαίσιο ενός πιλοτικού προγράμματος για να δούμε πώς θα μπορέσουμε να το εφαρμόσουμε ευρύτερα στο αστικό περιβάλλον», εξηγεί ο κ. Κολυβάς.
Adventure Park
Για τον ίδιο η μεταμόρφωση του γραμμικού πάρκου στο σημείο της Προδρόμου στην Έγκωμη, θεωρείται μια σημαντική προσθήκη για τους επισκέπτες. Όπως εξηγεί, εκεί θα δημιουργηθεί ένα πάρκο περιπέτειας (adventure park), «όπου», σημειώνει, «θα έρθουμε να αγκαλιάσουμε τα δέντρα με ξύλινες κατασκευές ώστε να μπορούν να ανέβουν τα παιδιά, ή όποιοι νιώθουν παιδιά και να παίξουν ανάμεσα στα δέντρα».
Μία άλλη σημαντική παρέμβαση που σχεδιάζεται στα όρια Λευκωσίας – Στροβόλου, είναι η σύνδεση με γέφυρα του πάρκου του Αγίου Δημητρίου με τα γύρω εκπαιδευτήρια.
Λίμνη Μαγκλή… 3D
Εξίσου σημαντικό έργο και η αναβάθμιση της περιοχής γύρω από τη λίμνη Μαγκλή στη Λακατάμια, όπου θα γίνουν για πρώτη φορά κτήρια από πηλό, κατασκευασμένα από 3D εκτυπωτή, «ώστε να δούμε εάν αυτό μπορεί να είναι βιώσιμο ως μια εναλλακτική μορφή οικοδομικού υλικού». Τα έργα στη Λίμνη Μαγκλή θα γίνουν στα όρια της κοίτης του Πεδιαίου καθώς η λίμνη εξακολουθεί να ανήκει στη Μητρόπολη Κύκκου.
Προστασία πουλιών
Σε συγκεκριμένα σημεία, αναφέρει ο κ. Κολυβάς, τα οποία θα υποδείξουν οι βιολόγοι που συμμετέχουν στο πρότζεκτ, θα μπει ειδικός φωτισμός που το βράδυ θα μειώνει στο 20% το φως για την προστασία των πουλιών που φωλιάζουν σε αυτές τις περιοχές. Τα φώτα θα είναι ευαίσθητα στην κίνηση και θα ανάβουν κανονικά μόνο όταν υπάρχουν διερχόμενοι.
Όπως τονίζει, όλα τα έργα μαζί θα αφαιρέσουν σημαντικούς τόνους διοξειδίου του άνθρακα από την πόλη, στο πλαίσιο της προσπάθειας για κλιματική ουδετερότητα.
Στην πρώτη φάση θα υλοποιηθούν η ανάπλαση του δημόσιου κήπου στη Λευκωσία, η κατασκευή του πάρκου στην Προδρόμου, η ανάπλαση του γραμμικού στους Άγιους Ομολογητές και στο δημαρχείο Στροβόλου, καθώς επίσης η κατασκευή μίας πλατείας στις όχθες του Πεδιαίου στη Λακατάμια.
Προέκταση… ειρήνης
Είναι σημαντικό να αναφέρουμε πως έχει πρόσφατα συμφωνηθεί η επέκταση του γραμμικού πάρκου προς τη νεκρή ζώνη, ένα έργο που αναμένεται να ξεκινήσει φέτος και να ολοκληρωθεί το 2027. Περισσότερες λεπτομέρειες από αυτές που ήδη είδαν το φως της δημοσιότητας για το συγκεκριμένο έργο, θα γίνουν γνωστές σε ημερίδα που θα διεξαχθεί στο πλαίσιο του 2ου Φεστιβάλ Αειφορίας Πεδιαίου.
2ο Φεστιβάλ Αειφορίας Πεδιαίου – Από τα Τριβίλλουρα στην κατεχόμενη Αμμόχωστο
Ξεκίνησαν χθες οι δράσεις του 2ου Φεστιβάλ Αειφορίας Πεδιαίου, «Ροή ζωής», το οποίο θα διαρκέσει μέχρι τις 10 Μαΐου. Πέραν των 70 εκδηλώσεων θα πραγματοποιηθούν κατά μήκος του ποταμού, από τις πηγές του στον Μαχαιρά στην περιοχή Τριβίλλουρα, μέχρι τις εκβολές του στην κατεχόμενη Αμμόχωστο. Οι δράσεις περιλαμβάνουν ξεναγήσεις, καθαρισμούς, δεντροφυτεύσεις, προβολές, ημερίδες, συναυλίες κλπ. Το φεστιβάλ, που δίνει την ευκαιρία σε μικρούς και μεγάλους να συμμετάσχουν και να γνωρίσουν διαφορετικές πτυχές του Πεδιαίου, διοργανώνεται από το Γραφείο της Επιτρόπου Περιβάλλοντος και Ευημερίας των Ζώων Αντωνίας Θεοδοσίου, σε συνεργασία με τον ΜΚΟ ΚυκλΟΙΚΟδρόμιο, και υλοποιείται με τη συμμετοχή τοπικών αρχών και οργανωμένων συνόλων. Στόχος η ανάδειξη του Πεδιαίου ως πολύτιμου φυσικού οικοσυστήματος και ως χώρου ζωής, συνάντησης και δημιουργίας. Υπό την προϋπόθεση ότι διασφαλίζεται η ισορροπία και η ανθεκτικότητα για το κοινό όφελος.
Σε δηλώσεις της η Επίτροπος Περιβάλλοντος ανέφερε πως το φεστιβάλ επιστρέφει φέτος πιο ώριμο και ενισχυμένο, διατηρώντας ως βασικό στόχο την ανάδειξη του μεγαλύτερου ποτάμιου οικοσυστήματος της χώρας και την επανασύνδεση των πολιτών με αυτό. «Επιδιώκει», πρόσθεσε, να αναδείξει στην πράξη την έννοια της αειφορίας, ως μιας πολυδιάστατης προσέγγισης, που συνδέει το περιβάλλον, την κοινωνία και την οικονομία, ενισχύοντας μια πιο ισορροπημένη και συνειδητή σχέση του ανθρώπου με το φυσικό περιβάλλον».
Οι εκδηλώσεις
Ενδεικτικά αναφέρουμε τις εξής δράσεις:
21 Απριλίου: Καθαρισμός ποταμού και διάλεξη για το ανθρωποπούλι, Ανάγυα.
22 Απριλίου: Ξενάγηση, απολιθώματα στον Πεδιαίο, Λακατάμια,
25 Απριλίου: Συναυλία Windcraft, Λακατάμια.
25 Απριλίου: Επίσκεψη στον αρχαιολογικό χώρο «Χελιδόνια» και ξενάγηση στους Καπέδες.
25 Απριλίου: Πτηνοπαρατήρηση στη λίμνη του φράγματος των Κουκλιών, Αμμοχώστου.
29 Απριλίου: Εκδήλωση φροντίζω την άγρια ζωή και τα ζώα συντροφιάς, δημαρχείο Στροβόλου.
30 Απριλίου: Παρουσίαση επέκτασης γραμμικού πάρκου προς την κατεχόμενη Λευκωσία, τμήμα Πολεοδομίας.
1η Μαΐου: Πρωτομαγιάτικη ποδηλατάδα, δημαρχείο Στροβόλου.
2 Μαΐου: Μουσική εκδήλωση «τραγούδια κάτω απ’ τ’ αστέρια», Λαζανιάς.
8 Μαΐου: Εργαστήριο δημιουργίας οικολογικών ταϊστρών για πουλιά, δημαρχείο Στροβόλου.
10 Μαΐου: Τελετή λήξης, μουσική με το συγκρότημα Αλαλούμ, Λακατάμια.
Ολόκληρο το πρόγραμμα είναι διαθέσιμο ψηφιακά μέσω της εφαρμογής για κινητά #eventorio και διαδικτυακά στη διεύθυνση https://app.eventorio.com/#events.
