Τα τελευταία χρόνια, μεγάλες πόλεις της Ευρώπης και της Αμερικής αναφέρουν εντυπωσιακή αύξηση στους πληθυσμούς αρουραίων και κατσαρίδων. Σύμφωνα με πρόσφατες έρευνες του BBC και του Euronews, σε ορισμένες περιοχές η αύξηση των αρουραίων φτάνει έως και 400%, ενώ οι κατσαρίδες παρουσιάζουν άνοδο 33% μόνο το τελευταίο έτος.
Οι λόγοι πίσω από το φαινόμενο είναι σύνθετοι: η κλιματική αλλαγή, η αύξηση των θερμοκρασιών, η υπερβολική αστικοποίηση και η ανθεκτικότητα στα εντομοκτόνα δημιουργούν ένα περιβάλλον φιλόξενο για αυτά τα είδη — και επικίνδυνο για τους ανθρώπους.
🌡️ Κλιματική αλλαγή και αστικοποίηση: Ιδανικό περιβάλλον για επιβίωση
Οι επιστήμονες εξηγούν ότι οι υψηλές θερμοκρασίες επιμηκύνουν τις περιόδους αναπαραγωγής τόσο των αρουραίων όσο και των κατσαρίδων.
Σύμφωνα με το World Health Organization (WHO), οι κατσαρίδες μπορούν να αυξήσουν τους κύκλους αναπαραγωγής τους κατά 30-40% όταν η μέση θερμοκρασία ανεβαίνει πάνω από 25°C.
Παράλληλα, οι αρουραίοι —που ευδοκιμούν σε υγρά, θερμά περιβάλλοντα— βρίσκουν στις πόλεις πλήθος διαθέσιμων τροφών και καταφύγια, ιδιαίτερα μέσα σε συστήματα αποχέτευσης ή εγκαταλελειμμένα κτίρια.
Η αστικοποίηση και η υπερσυγκέντρωση πληθυσμών προσφέρουν αμέτρητες ευκαιρίες για πρόσβαση σε απορρίμματα και οργανικά υπολείμματα. Στο Λονδίνο, για παράδειγμα, εκτιμάται ότι υπάρχουν δύο αρουραίοι για κάθε κάτοικο (City of Westminster Report, 2024).
🧬 Ανθεκτικότητα στα εντομοκτόνα: Μια νέα εξελικτική πραγματικότητα
Η υπερβολική χρήση εντομοκτόνων και ποντικοφάρμακων έχει οδηγήσει σε ανθεκτικά στελέχη εντόμων και τρωκτικών.
Μελέτη του University of Reading (2023) δείχνει ότι οι αρουραίοι σε πόλεις όπως το Παρίσι και το Άμστερνταμ έχουν αναπτύξει γονιδιακές μεταλλάξεις που τους καθιστούν ανθεκτικούς σε κοινά δηλητήρια.
Αντίστοιχα, έρευνα του National Institute for Environmental Studies (Ισπανία, 2024) κατέγραψε αύξηση 33% στον πληθυσμό κατσαρίδων, με έντονη παρουσία σε πόλεις που σημείωσαν ακραίους καύσωνες.
🦠 Δημόσια υγεία: Κίνδυνοι και ασθένειες
Οι πληθυσμοί αυτοί δεν είναι μόνο πρόβλημα καθαριότητας. Οι αρουραίοι και οι κατσαρίδες λειτουργούν ως φορείς επικίνδυνων ασθενειών, όπως λεπτοσπείρωση, σαλμονέλωση, και ασθένειες του αναπνευστικού.
Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, πάνω από 60 ασθένειες μπορούν να μεταδοθούν μέσω αυτών των ειδών — άμεσα ή έμμεσα, μέσω μόλυνσης επιφανειών και τροφίμων.
🔬 Τι μπορούν να κάνουν οι πόλεις
Η λύση δεν βρίσκεται μόνο στην εντατική χρήση δηλητηρίων, αλλά στην ολοκληρωμένη διαχείριση αστικών οικοσυστημάτων.
Μέτρα όπως:
- βελτίωση της συλλογής απορριμμάτων,
- ενίσχυση της πράσινης υποδομής,
- χρήση βιολογικών μεθόδων ελέγχου, και
- επένδυση σε ανθεκτικά αστικά δίκτυα αποχέτευσης,
είναι κρίσιμα για τη μείωση του προβλήματος μακροπρόθεσμα.
🧩 Επίλογος
Η κλιματική κρίση δεν αλλάζει μόνο τα δάση και τις θάλασσες, αλλά και τη μικροβιολογία των πόλεων.
Οι αρουραίοι και οι κατσαρίδες είναι δείκτες της οικολογικής ανισορροπίας που προκαλεί ο άνθρωπος.
Ίσως, όπως ειρωνικά σημειώνει το BBC, «τουλάχιστον οι πόλεις μας είναι βιώσιμες για κάποιους».
📚 Πηγές:
- BBC Environment (2024). Urban rats rise up to 400% in Western cities.
- Euronews Green (2024). Cockroach populations surge across Europe amid heatwaves.
- WHO (2023). Vector-borne diseases and urban resilience.
- University of Reading (2023). Rodent resistance to anticoagulant rodenticides in Europe.
- National Institute for Environmental Studies, Spain (2024). Urban pest ecology and climate correlations.
