Ο Αντόνιο Γκουτέρες καλεί τους δύο ηγέτες να εξετάσουν τρόπους υπέρβασης των αδιεξόδων που έχουν προκύψει γύρω από το άνοιγμα νέων οδοφραγμάτων, αλλά και να διευκολύνουν τη διακίνηση ανθρώπων και αγαθών μέσω των υφιστάμενων σημείων διέλευσης.
Τους ηγέτες των δύο κοινοτήτων στην Κύπρο καλεί ο Γενικός Γραμματέας του ΟΗΕ, Αντόνιο Γκουτέρες, να αξιοποιήσουν το υφιστάμενο «παράθυρο ευκαιρίας» για την επίτευξη προόδου στο Κυπριακό, προειδοποιώντας ότι η θετική δυναμική δεν πρέπει να θεωρείται δεδομένη και ότι η προοπτική μιας διαρκούς λύσης παραμένει αβέβαιη.
Στην τελευταία έκθεσή του για την αποστολή των Καλών του Υπηρεσιών, ο Αντόνιο Γκουτέρες χαρακτηρίζει θετική την εντατικοποίηση του διαλόγου μεταξύ του Προέδρου της Δημοκρατίας, Νίκου Χριστοδουλίδη, και του Τουρκοκύπριου ηγέτη, Τουφάν Ερχιουρμάν. Την ίδια ώρα, ωστόσο, επισημαίνει ότι σημαντικά μέτρα οικοδόμησης εμπιστοσύνης εξακολουθούν να μην έχουν εφαρμοστεί.
Όπως αναφέρει, η αυξημένη επαφή μεταξύ των δύο ηγετών καταδεικνύει τη δέσμευσή τους να οικοδομήσουν μια σχέση βασισμένη στην εμπιστοσύνη και να αναζητήσουν τρόπους προόδου στο Κυπριακό.
Παράλληλα, δηλώνει ενθαρρυμένος από τη συμφωνία για τη δημιουργία συμβουλευτικού σώματος με τη συμμετοχή της κοινωνίας των πολιτών, χαρακτηρίζοντάς την σημαντικό βήμα προς μια περισσότερο συμμετοχική ειρηνευτική διαδικασία, στην οποία οι πολίτες θα παραμένουν ενημερωμένοι και ενεργοί.
Εκκρεμεί το άνοιγμα νέων οδοφραγμάτων
Ο Γενικός Γραμματέας σημειώνει, ωστόσο, ότι σειρά πρωτοβουλιών οικοδόμησης εμπιστοσύνης, οι οποίες είχαν συμφωνηθεί τον Μάρτιο και τον Ιούλιο του 2025, δεν έχουν ακόμη υλοποιηθεί. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνεται και το άνοιγμα πρόσθετων σημείων διέλευσης.
Η εφαρμογή των συμφωνηθέντων, υπογραμμίζει, θα βελτίωνε την καθημερινότητα των Κυπρίων και θα αποτελούσε απτή απόδειξη της πολιτικής βούλησης των δύο πλευρών να προχωρήσουν προς τα εμπρός.
Ο Αντόνιο Γκουτέρες καλεί τους δύο ηγέτες να εξετάσουν τρόπους υπέρβασης των αδιεξόδων που έχουν προκύψει γύρω από το άνοιγμα νέων οδοφραγμάτων, αλλά και να διευκολύνουν τη διακίνηση ανθρώπων και αγαθών μέσω των υφιστάμενων σημείων διέλευσης.
Σε σχέση με την επέκταση του οδοφράγματος Αγίου Δομετίου, επισημαίνει ότι τα πλήρη οφέλη του έργου θα εξαρτηθούν από την επαρκή στελέχωση και από τις δύο πλευρές των υπηρεσιών ελέγχου εγγράφων και εξυπηρέτησης, όπως συμφωνήθηκε από τους ηγέτες στις 11 Δεκεμβρίου 2025.
Παράλληλα, ζητεί την πλήρη εφαρμογή του Κανονισμού της Πράσινης Γραμμής, ώστε να ενισχυθούν το ενδοκυπριακό εμπόριο και η συνεργασία μεταξύ των δύο κοινοτήτων.
Περιορισμένη πρόοδος καταγράφεται επίσης στην αποναρκοθέτηση, στη δημιουργία φωτοβολταϊκού πάρκου εντός της νεκρής ζώνης, στην ανταλλαγή έργων τέχνης και πολιτιστικών αντικειμένων, καθώς και στις κοινές περιβαλλοντικές πρωτοβουλίες.
«Η ευκαιρία δεν πρέπει να θεωρείται δεδομένη»
Ο Γενικός Γραμματέας καλεί τους ηγέτες να συνεχίσουν την εποικοδομητική συνεργασία μεταξύ τους και με την προσωπική του απεσταλμένη, Μαρία Άνχελα Ολγκίν, με στόχο την επανέναρξη διαπραγματεύσεων που θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε μια διαρκή και συνολική διευθέτηση.
Τους προτρέπει να αξιοποιήσουν το σημερινό «παράθυρο ευκαιρίας», τονίζοντας ότι η δυνατότητα επίτευξης προόδου δεν πρέπει να θεωρείται δεδομένη.
Οι δύο πλευρές, προσθέτει, οφείλουν να εργαστούν με αποφασιστικότητα για την οικοδόμηση ενός κοινού μέλλοντος, μέσα από μια συμφωνία που θα αντανακλά τα συμφέροντα και τα δικαιώματα όλων των Κυπρίων.
Για τον σκοπό αυτό, απαιτούνται, σύμφωνα με τον ίδιο, ανοικτή προσέγγιση, ευελιξία, συμβιβασμός, πολιτική βούληση και ουσιαστική δέσμευση.
Ο Αντόνιο Γκουτέρες αναφέρει επίσης ότι προσβλέπει στη συνεχιζόμενη στήριξη των εγγυητριών δυνάμεων και της ευρύτερης διεθνούς κοινότητας, περιλαμβανομένης της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Έμφαση στη συμμετοχή γυναικών και νέων
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στην ανάγκη για μια περισσότερο συμπεριληπτική ειρηνευτική διαδικασία, με τη συμμετοχή γυναικών, νέων, θρησκευτικών μειονοτήτων, ατόμων με αναπηρίες και άλλων ομάδων που παραμένουν υποεκπροσωπούμενες.
Ο Γενικός Γραμματέας επαναλαμβάνει την έκκλησή του για εφαρμογή του σχεδίου δράσης του 2022, ώστε να διασφαλιστεί η πλήρης, ισότιμη και ουσιαστική συμμετοχή των γυναικών στην ειρηνευτική διαδικασία και οποιαδήποτε μελλοντική συμφωνία να ωφελεί εξίσου άνδρες και γυναίκες.
Παράλληλα, αναδεικνύει τον σημαντικό ρόλο των Τεχνικών Επιτροπών στη στήριξη του διαλόγου και της οικοδόμησης της ειρήνης.
Καλεί τους ηγέτες να ενισχύσουν την πρόοδο στους τομείς της εκπαίδευσης, της διαχείρισης κρίσεων και του περιβάλλοντος, επισημαίνοντας ότι η εκπαίδευση πρέπει να προωθεί τη συμφιλίωση, τη συγχώρεση και τη συνεργασία.
Σημειώνει επίσης ότι ο αθλητισμός διαθέτει τη μοναδική δυνατότητα να φέρνει κοντά ανθρώπους οι οποίοι, υπό διαφορετικές συνθήκες, ενδεχομένως να μην είχαν την ευκαιρία να αλληλεπιδράσουν.
Ανησυχία για ενέργειες στη νεκρή ζώνη
Παρά το θετικό κλίμα στον διάλογο, ο Αντόνιο Γκουτέρες εκφράζει βαθιά ανησυχία για τις μονομερείς ενέργειες και από τις δύο πλευρές εντός και πέριξ της νεκρής ζώνης, καθώς και για την έλλειψη προόδου στη λήψη μέτρων αποκλιμάκωσης.
Τέτοιες ενέργειες, προειδοποιεί, υπονομεύουν το στρατιωτικό καθεστώς της περιοχής, την ακεραιότητα της νεκρής ζώνης και την εντολή που έχει δοθεί από το Συμβούλιο Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών. Παράλληλα, δεν συμβάλλουν στη δημιουργία ευνοϊκού κλίματος για την ευρύτερη ειρηνευτική διαδικασία.
Για τα Βαρώσια επαναλαμβάνει ότι η θέση των Ηνωμένων Εθνών παραμένει αμετάβλητη, σύμφωνα με τα ψηφίσματα 550 και 789 του Συμβουλίου Ασφαλείας.
Χαιρετίζει, παράλληλα, τη συμφωνία για την κατάρτιση ενός αρχικού σχεδίου διεξαγωγής θρησκευτικών λειτουργιών, σημειώνοντας ότι οι θρησκευτικοί ηγέτες έχουν κατά το παρελθόν αποτελέσει μια ισχυρή κοινή φωνή υπέρ της ειρήνης.
Εντατικοποίηση των επαφών, αλλά περιορισμένα αποτελέσματα
Η προσωπική απεσταλμένη του Γενικού Γραμματέα ενίσχυσε τις προσπάθειές της κατά την περίοδο αναφοράς, πραγματοποιώντας δύο επισκέψεις στην Κύπρο και συναντήσεις με τους δύο ηγέτες, καθώς και με περιφερειακούς και διεθνείς παράγοντες.
Στις επαφές της περιλαμβάνονταν αξιωματούχοι από την Τουρκία, την Ελλάδα, το Ηνωμένο Βασίλειο, την Ευρωπαϊκή Ένωση και τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Σύμφωνα με την έκθεση, συνεχίστηκαν οι συχνές επαφές μεταξύ των δύο πλευρών, με πρόσθετες συναντήσεις σε επίπεδο ηγετών και συνολικά 26 συναντήσεις των εκπροσώπων τους. Παρά ταύτα, σε αρκετά από τα συμφωνηθέντα μέτρα οικοδόμησης εμπιστοσύνης δεν καταγράφηκε ουσιαστική πρόοδος.
Ο Γενικός Γραμματέας αναφέρεται, επίσης, στις ευρύτερες περιφερειακές πιέσεις, περιλαμβανομένων των εντάσεων που συνδέονται με τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή και της παρουσίας σημαντικών ξένων στρατιωτικών μέσων εντός και γύρω από την Κύπρο, η οποία προκάλεσε εντάσεις μεταξύ των δύο πλευρών.
Η κατάσταση στην Πύλα εξακολουθεί να χαρακτηρίζεται εύθραυστη, ενώ η έξαρση του αφθώδους πυρετού εξελίχθηκε σε σημαντικό ζήτημα που επηρέασε και τις δύο κοινότητες και τις μεταξύ τους σχέσεις.
Συνολικά 174 συνεδριάσεις Τεχνικών Επιτροπών
Η εμπλοκή του ΟΗΕ παρέμεινε ενεργή σε όλη την περίοδο αναφοράς, με τη διεξαγωγή 128 συναντήσεων με πολιτικούς παράγοντες, εκπροσώπους της κοινωνίας των πολιτών και διεθνείς αξιωματούχους.
Οι Τεχνικές Επιτροπές πραγματοποίησαν 174 συνεδριάσεις, προωθώντας τη συνεργασία σε τομείς όπως η πολιτιστική κληρονομιά, το εμπόριο, η υγεία και η νεολαία.
Μεταξύ των πρωτοβουλιών που καταγράφονται είναι η ολοκλήρωση της επέκτασης στο οδόφραγμα Αγίου Δομετίου και η πρόοδος σε έργα πολιτιστικής κληρονομιάς που αφορούν περίπου 70 κοιμητήρια.
Στον τομέα της οικονομικής συνεργασίας πραγματοποιήθηκε πιλοτική ανταλλαγή φθαρμένων χαρτονομισμάτων ευρώ συνολικής αξίας δύο εκατομμυρίων ευρώ, ενώ διοργανώθηκαν κοινές εκδηλώσεις για την προώθηση της συμμετοχής των γυναικών στον επιχειρηματικό τομέα.
Αυξημένη ήταν και η συμμετοχή των νέων, μέσα από δράσεις για την ψυχική υγεία και πρωτοβουλίες με θέμα τον «αθλητισμό για την ειρήνη».
Ο Αντόνιο Γκουτέρες καταλήγει επαναβεβαιώνοντας τη δέσμευσή του για συνέχιση του διαλόγου και καλώντας όλα τα εμπλεκόμενα μέρη και τις εγγυήτριες δυνάμεις να παραμείνουν ενεργά στην προσπάθεια.
Παρότι χαιρετίζει την πρόοδο που σημειώθηκε σε ορισμένα μέτρα οικοδόμησης εμπιστοσύνης, ξεκαθαρίζει ότι αυτά δεν μπορούν να υποκαταστήσουν τις διαπραγματεύσεις για μια συνολική λύση.
Μια διευθέτηση του Κυπριακού, σημειώνει, θα μπορούσε να ενισχύσει την ασφάλεια, την ευημερία και την ανάπτυξη και να επιτρέψει στους Κυπρίους να ζήσουν μαζί με ανεκτικότητα, αλληλεγγύη και αμοιβαίο σεβασμό.
«Η προσωπική μου απεσταλμένη και εγώ θα παραμείνουμε στη διάθεση των πλευρών», καταλήγει ο Γενικός Γραμματέας.
