Μια από τις πιο διαχρονικές συζητήσεις στην παλαιοντολογία αποκτά νέα τροπή: Ήταν οι δεινόσαυροι σε ακμή όταν ένας αστεροειδής έπληξε τη Γη πριν από 66 εκατομμύρια χρόνια ή βρίσκονταν ήδη σε τροχιά εξαφάνισης και ο διαστημικός βράχος ήταν απλώς η χαριστική βολή;
Μια νέα ανάλυση που δημοσιεύθηκε στην επιστημονική επιθεώρηση Current Biology επιχειρεί να απαντήσει. Ερευνητές από το University College London ανέλυσαν το απολιθωματικό αρχείο της Βόρειας Αμερικής για τα 18 εκατομμύρια χρόνια που προηγήθηκαν της μαζικής εξαφάνισης στο τέλος της Κρητιδικής περιόδου. Τα ευρήματά τους υποδηλώνουν ότι οι δεινόσαυροι ήταν σε σταθερή κατάσταση – και όχι σε παρακμή – πριν την πρόσκρουση του αστεροειδούς.
Με βάση τα διαθέσιμα απολιθώματα (πάνω από 8.000), φαινομενικά φαίνεται ότι η ποικιλία των ειδών κορυφώθηκε πριν από 75 εκατομμύρια χρόνια και έπειτα μειώθηκε. Όμως ο επικεφαλής της μελέτης, δρα Κρις Ντιν, εξηγεί ότι η απολιθωματική καταγραφή δεν είναι ακριβής: «Αντικατοπτρίζει το παρελθόν μεροληπτικά και όχι πιστά».
Για να εξισορροπήσουν αυτή την προκατάληψη, οι ερευνητές χρησιμοποίησαν τη μέθοδο occupancy modeling, ένα στατιστικό εργαλείο που χρησιμοποιείται στην οικολογία και βοηθά στην εκτίμηση της παρουσίας ενός είδους, ακόμα και αν δεν εντοπίζεται άμεσα.
Οι τέσσερις οικογένειες που εξετάστηκαν
Η μελέτη επικεντρώθηκε σε τέσσερις κύριες οικογένειες δεινοσαύρων:
Αγκυλοσαυρίδες (φυτοφάγα με θωρακισμένα σώματα)
Κερατοψίδες (όπως ο Τρικεράτωψ)
Αδρόσαυροι (γνωστοί και ως «δεινόσαυροι με ράμφος πάπιας»)
Τυραννόσαυροι (με πιο διάσημο τον Τυραννόσαυρο Ρεξ)
Αναλύοντας τη γεωγραφική διασπορά των απολιθωμάτων και τις επιτόπιες αναζητήσεις, το μοντέλο έδειξε ότι η έκταση των οικοσυστημάτων που κατελάμβαναν αυτοί οι δεινόσαυροι παρέμεινε σταθερή – γεγονός που υποδηλώνει ότι δεν υπήρξε σημαντικός οικολογικός περιορισμός ή αυξημένος κίνδυνος εξαφάνισης πριν την πρόσκρουση.
Η απουσία απολιθωμάτων για τη συγκεκριμένη χρονική περίοδο μπορεί να εξηγείται από τη γεωλογική δομή της περιοχής. Κατά την ομάδα, λιγότεροι γεωλογικοί σχηματισμοί του ύστερου Κρητιδικού είναι σήμερα εκτεθειμένοι στην επιφάνεια, εξαιτίας γεωλογικών διεργασιών όπως η ανύψωση οροσειρών και η υποχώρηση της στάθμης της θάλασσας.
Ο συν-συγγραφέας Αλφιο Αλεσάντρο Κιαρέντσα δήλωσε: «Το φαινόμενο της φαινομενικής μείωσης πιθανότατα οφείλεται σε περιορισμένη προσβασιμότητα των απολιθωμάτων, και όχι σε πραγματική μείωση της βιοποικιλότητας. Οι δεινόσαυροι δεν ήταν καταδικασμένοι – αν δεν είχε υπάρξει ο αστεροειδής, ίσως να ζούσαν ακόμη ανάμεσά μας».
Η παλαιοντολόγος Ντάρλα Ζελένιτσκι από το Πανεπιστήμιο Κάλγκαρι, η οποία δεν συμμετείχε στη μελέτη, σχολίασε: «Γνωρίζουμε ότι η ποιότητα του απολιθωματικού αρχείου επηρεάζει τα συμπεράσματά μας. Περισσότερα αποκαλυμμένα πετρώματα σημαίνουν και περισσότερες πιθανότητες για ευρήματα».
Ωστόσο, άλλοι επιστήμονες, όπως ο Μάικ Μπέντον από το Πανεπιστήμιο του Μπρίστολ, διατηρούν επιφυλάξεις. «Το άρθρο είναι πλήρες και τεκμηριωμένο, αλλά δεν αποδεικνύει ότι δεν υπήρξε μείωση. Μόνο ότι η φαινομενική μείωση μπορεί να είναι αποτέλεσμα ελλιπούς δειγματοληψίας».
Η αλήθεια για το αν οι δεινόσαυροι θα επιβίωναν χωρίς την καταστροφή παραμένει άγνωστη. Αλλά η επιστήμη συνεχίζει να ξεσκεπάζει τις πιο λεπτές πτυχές μιας ιστορίας 66 εκατομμυρίων ετών.
