Μετά τις καταστροφικές πυρκαγιές του Ιουλίου 2025 στη Λεμεσό, το Τμήμα Δασών ανακοίνωσε μέτρα αποκατάστασης των πληγεισών περιοχών, συμπεριλαμβανομένων και αναδασώσεων με έως 20.000 δενδρύλλια σε δημόσιες, κοινοτικές και εκκλησιαστικές εκτάσεις.
Αντίθετα, η Πράσινη Ασπίδα, μέσω του προγράμματος You Reforest Cyprus, κινητοποιεί εθελοντές, σχολεία, κοινότητες και χορηγούς για δενδροφυτεύσεις κατάλληλων ειδών, με επιστημονική καθοδήγηση και σεβασμό στο οικοσύστημα. Το έργο της είναι αξιέπαινο και δίνει στην κοινωνία έναν ενεργό ρόλο στην προστασία του περιβάλλοντος.
Και όμως — εδώ έγκειται το πρόβλημα — το κράτος, με εκατοντάδες υπαλλήλους, βαρύ προϋπολογισμό, τεχνικό προσωπικό, εξοπλισμό και πρόσβαση σε ευρωπαϊκά κονδύλια, εξαγγέλλει στόχους που μοιάζουν εντυπωσιακά ισοδύναμοι με εκείνους μιας μικρής ΜΚΟ. Η εικόνα που δίνεται είναι σαφής: ακόμη και το μεγαλύτερο θεσμικό όργανο φαίνεται να κινείται στα όρια του εθελοντισμού.
Γιατί αυτό είναι ανησυχητικό
- Χαμηλή φιλοδοξία: Με τους πόρους που διαθέτει, το Τμήμα Δασών θα μπορούσε να στοχεύσει σε δεκάδες ή εκατοντάδες χιλιάδες δενδρύλλια, σε ολοκληρωμένα προγράμματα αναδάσωσης που περιλαμβάνουν παρακολούθηση, επιστημονική τεκμηρίωση και μακροπρόθεσμο σχεδιασμό.
- Μηνύματα προς την κοινωνία: Το κράτος εμφανίζεται «λίγο» μπροστά στην κοινωνική κινητοποίηση. Ενώ οι εθελοντές δείχνουν τον δρόμο με δράσεις που συνδυάζουν επιστημονική προσέγγιση και συμμετοχή, το Τμήμα Δασών περιορίζεται σε επικοινωνιακές εξαγγελίες.
- Ασυμμετρία σε κλίμακα και ευθύνη: Όταν ένα θεσμικό όργανο εξισώνει τον στόχο του με έναν εθελοντικό φορέα, χάνει την ευκαιρία να αναδείξει τη δύναμή του και να επιδείξει υπευθυνότητα σε εθνικό επίπεδο.
- Σπατάλη δυνατοτήτων: Αντί να εξαγγείλει δενδροφυτεύσεις στους ίδιους χώρους με την Πράσινη Ασπίδα, θα μπορούσε να είχε επιλέξει πιο δυσπρόσιτες, απομονωμένες περιοχές, όπου η αναδάσωση απαιτεί περισσότερη οργάνωση και πόρους και το αποτέλεσμα θα είχε μεγαλύτερη σημασία για την οικολογική ανάκαμψη.
Η αναγκαία βελτίωση
Το κράτος πρέπει να αξιοποιήσει πλήρως τους πόρους και την τεχνογνωσία του:
- Κλιμάκωση στόχων: Δεκάδες ή εκατοντάδες χιλιάδες δενδρύλλια ετησίως, σε μακροχρόνιο ορίζοντα.
- Συνεργασία με ΜΚΟ: Κάθε δεντροφύτευση της κοινωνίας να συνδέεται με τα κρατικά προγράμματα, ώστε να μεγιστοποιείται το οικολογικό αποτύπωμα.
- Διαφάνεια και λογοδοσία: Δημοσιοποίηση πλάνων, χρονοδιαγραμμάτων και αποτελεσμάτων, ώστε η κοινωνία να παρακολουθεί και να συμμετέχει στον έλεγχο της δράσης.
- Στρατηγική και φιλοδοξία: Το Τμήμα Δασών να αποδείξει ότι η αποκατάσταση των καμένων εκτάσεων δεν είναι απλώς μια δράση «εντυπωσιασμού», αλλά έργο εθνικής κλίμακας και οικολογικής σημασίας.
Η Πράσινη Ασπίδα προσφέρει το παράδειγμα: κινητοποιεί, εκπαιδεύει, φυτεύει και συνδέει την κοινωνία με το περιβάλλον. Το κράτος οφείλει να σταθεί στο ύψος των μέσων και της ευθύνης του. Όχι απλώς να ανακοινώνει στόχους συγκρίσιμους με μια ΜΚΟ, αλλά να δημιουργεί έργο που αφήνει πραγματικό οικολογικό αποτύπωμα, ιδιαίτερα σε περιοχές που χρειάζονται περισσότερο την αναδάσωση.
