Έναν χρόνο πριν από τις προεδρικές εκλογές που θα μπορούσαν να φέρουν στην εξουσία της Γαλλίας έναν ακροδεξιό εθνικιστή ηγέτη, οι κινηματογραφιστές της χώρας, με αφορμή το Φεστιβάλ Καννών 2026, κυκλοφορούν μια σειρά ταινιών με φόντο τον φασισμό του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου.
Η, πιο ανοιχτά, πολιτική από τις τρεις μεγάλες εγχώριες παραγωγές έκανε πρεμιέρα στο Φεστιβάλ Καννών την Τετάρτη. Πρόκειται για την ταινία «Notre Salut» («A Man Of His Time»), η οποία απέσπασε διθυραμβικές κριτικές για την απεικόνιση ενός φιλόδοξου τοπικού αξιωματούχου μετά την ήττα της Γαλλίας από τους Ναζί το 1940.
Η ταινία του Γάλλου σκηνοθέτη Εμανουέλ Μαρ (Emmanuel Marre), την οποία η εφημερίδα Libération χαρακτήρισε «αριστούργημα», καυτηριάζει την ηθική κατάπτωση και την καθημερινή σκληρότητα των ανθρώπων που επέλεξαν να συνεργαστούν με τη δωσιλογική κυβέρνηση του Βισύ. «Ποτέ ξανά!» φώναξε ο Μαρ στο κοινό, καταχειροκροτούμενος στην πρεμιέρα. «Θα το πω ακόμα μια φορά: ποτέ ξανά».
Η ταινία, η οποία βασίζεται σε επιστολές του προπάππου του Μαρ, καλεί τους θεατές να αναλογιστούν «πώς τα πολιτικά κινήματα μπορούν να εκμεταλλευτούν τις εσωτερικές μας νευρώσεις και να μας οδηγήσουν στο γκρεμό (…) χρησιμοποιώντας τις αποτυχίες και τις πικρίες μας», δήλωσε ο ίδιος στο Γαλλικό Πρακτορείο (AFP).
Όπως και άλλα ανερχόμενα λαϊκιστικά κινήματα στον δυτικό κόσμο, η γαλλική ακροδεξιά, που εκπροσωπείται από την «Εθνική Συσπείρωση» (National Rally) υπό την ηγεσία της Μαρίν Λεπέν, έχει επενδύσει στη γενικευμένη οργή για τη μετανάστευση, την ανεργία και τον φόβο για την εγκληματικότητα.
Οι δημοσκοπήσεις τη δείχνουν αυτή τη στιγμή να έχει τις περισσότερες πιθανότητες από ποτέ να κερδίσει την προεδρία στις εκλογές που αναμένονται την άνοιξη, έχοντας ήδη αναδειχθεί ως το μεγαλύτερο ενιαίο κόμμα στο κοινοβούλιο.
Το φετινό Φεστιβάλ των Καννών, το τελευταίο πριν από τις εκλογές, έχει εμπλακεί έντονα στην πολιτική, μετά από μια επιστολή-διαμαρτυρία που υπέγραψαν την περασμένη εβδομάδα 600 προσωπικότητες του κινηματογράφου, συμπεριλαμβανομένου του Μαρ, καταγγέλλοντας τον δισεκατομμυριούχο μεγιστάνα των μέσων ενημέρωσης, Βενσάν Μπολορέ (Vincent Bolloré).
Η επιστολή καλούσε σε κινητοποίηση ενάντια στην «αυξανόμενη επιρροή της ακροδεξιάς» στη βιομηχανία του κινηματογράφου μέσω του Μπολορέ, ο οποίος είναι ιδιοκτήτης του Canal+ (του μεγαλύτερου παραγωγού ταινιών στη Γαλλία) και διατηρεί στενές σχέσεις με ακροδεξιές φιγούρες.
Η επίσημη επιλογή των Καννών περιλαμβάνει δύο ακόμη γαλλόφωνες ταινίες τοποθετημένες στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο: το «Charles de Gaulle: The Iron Age», για τον Σαρλ Ντε Γκωλ, και το «Moulin». Το «Moulin» εστιάζει στη σύλληψη του Ζαν Μουλέν (Jean Moulin), ήρωα της Αντίστασης και έμπιστου του Ντε Γκωλ, ο οποίος βοήθησε στην ενοποίηση του υπόγειου αντιναζιστικού κινήματος πριν βασανιστεί μέχρι θανάτου κατά τη διάρκεια της κράτησής του.
Η τραγική του μοίρα, μεταφερμένη στην οθόνη από τον βραβευμένο με Όσκαρ Ούγγρο σκηνοθέτη Λάζλο Νέμες (László Nemes), θέτει ερωτήματα για την ικανότητά μας να δράσουμε. «Τι μπορεί να κάνει ένας άνθρωπος;» δήλωσε ο Νέμες στο AFP. «Πιστεύω ότι έχουμε ένα πολύ ευρύ φάσμα πιθανών ενεργειών και μονοπατιών, και η ιστορία κρύβει μέσα της όλες τις πιθανότητες, τις καλύτερες και τις χειρότερες».
Άλλες μεγάλες ταινίες με πολεμική θεματολογία στις Κάννες 2026 περιλαμβάνουν το «La Bola Negra» (Η Μαύρη Μπάλα), που διαδραματίζεται κατά τη διάρκεια του Ισπανικού Εμφυλίου, το «Fatherland» για την επιστροφή του συγγραφέα Τόμας Μαν στην κατεστραμμένη από τον πόλεμο Γερμανία το 1949, καθώς και το «Coward», μια ταινία για τον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο από τον Λούκας Ντοντ (Lukas Dhont).
Ο διευθυντής του φεστιβάλ, Τιερί Φρεμό (Thierry Frémaux), επιμένει ότι ο θεσμός δεν κάνει πολιτικές δηλώσεις. Ωστόσο, με την Ευρώπη να αντιμετωπίζει τη μεγαλύτερη ένοπλη σύγκρουση μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο στην Ουκρανία και τους ακροδεξιούς εθνικιστές να βρίσκονται σε άνοδο σε ολόκληρη την ήπειρο, άφησε να εννοηθεί γιατί αυτά τα ιστορικά δράματα συγκινούν τόσο πολύ το κοινό σήμερα.
Η επιλογή αυτή «είναι ένας τρόπος να φέρουμε την ιστορία στο παρόν, να την αμφισβητήσουμε μέσα στο σήμερα», εξήγησε κατά την παρουσίαση του προγράμματος.
