Από την πολυετή αβεβαιότητα και την περιβαλλοντική αδράνεια σε ένα αυστηρό, ενιαίο πλαίσιο ελέγχου και νομιμότητας περνά πλέον ο κλάδος παραγωγής ασφαλτικού σκυροδέματος στην Κύπρο. Τα ασφαλτικά, που αποτελούσαν ανέκαθεν ένα από τα πιο σύνθετα, διαχρονικά και καυτά περιβαλλοντικά ζητήματα, βρίσκονται πλέον αντιμέτωπα με μια συντονισμένη προσπάθεια της Πολιτείας για πλήρη συμμόρφωση με την ευρωπαϊκή και εθνική νομοθεσία.
Μέσα από στοχευμένες παρεμβάσεις και νομοθετικές τροποποιήσεις, ο έλεγχος των αέριων εκπομπών καθίσταται πλέον αδιαπραγμάτευτος, βάζοντας οριστικό τέλος στα όποια παραθυράκια του παρελθόντος.
Η προσέγγιση αυτή εστίασε στην πλήρη εφαρμογή του πλαισίου της περιβαλλοντικής αξιολόγησης μέσω των Μελετών Εκτίμησης Επιπτώσεων στο Περιβάλλον (ΜΕΕΠ) και της Άδειας Εκπομπής Αερίων Αποβλήτων (ΑΕΑΑ), καθώς και στη βελτίωση της συμμόρφωσης μέσω συστηματικών ελέγχων και θεσμικών παρεμβάσεων.
Κατά την περίοδο 2024-2026 προωθήθηκε τροποποίηση της νομοθεσίας για την ΑΕΑΑ, με σκοπό την αντιμετώπιση χρόνιων δυσκολιών αδειοδότησης εγκαταστάσεων που είχαν αναπτυχθεί πριν την αυστηροποίηση του πλαισίου.
Η ρύθμιση αυτή ενισχύει τη σαφήνεια ως προς τον χαρακτηρισμό υφιστάμενων εγκαταστάσεων, απλοποιεί τον μηχανισμό έκδοσης ΑΕΑΑ χωρίς εκπτώσεις στα περιβαλλοντικά κριτήρια, και διασφαλίζει τη συνέχιση της λειτουργίας μόνο σε εγκαταστάσεις που πληρούν τις βασικές πολεοδομικές προϋποθέσεις.
Στην επικράτεια της Κυπριακής Δημοκρατίας λειτουργούν σήμερα συνολικά 8 υφιστάμενες εγκαταστάσεις, η γεωγραφική κατανομή και το νομικό καθεστώς των οποίων έχουν τεθεί υπό το μικροσκόπιο του Τμήματος Περιβάλλοντος.
Με βάση τα επίσημα στοιχεία, ο χάρτης των υφιστάμενων μονάδων διαμορφώνεται με τρεις εγκαταστάσεις στη Βάσα Κελλακίου (Zemco Constructions Ltd, Araco Construction Cy Ltd, Pepsis Asphalt Ltd), περιοχή όπου συγκεντρώνεται ο μεγαλύτερος όγκος παραγωγής. Ακόμη ένα σημαντικό σημείο δραστηριοποίησης αποτελεί η περιοχή της Παρεκκλησιάς (Skyramont Quarries Ltd, Cyfield Asphalt Co Ltd) με δύο εγκαταστάσεις.
Τις ανάγκες της επαρχίας Πάφου καλύπτει η μοναδική μονάδα που είναι εγκατεστημένη στη Μαραθούντα (Χαραλαμπίδης Σ. Πέτρος & Αδελφοί). Στην επαρχία Λευκωσίας υπάρχουν δύο εγκαταστάσεις σε Γέρι (Nemesis Asphalt Ltd) και Τσέρι (Promitheas Asphalt Ltd). Οι δύο αυτές μονάδες βρίσκονται στο επίκεντρο έντονων δικαστικών διαμαχών.
Η πρόοδος που καταγράφηκε την τελευταία διετία στην αδειοδότηση των πιο πάνω μονάδων είναι αξιοσημείωτη.
Τέσσερις από τις υφιστάμενες εγκαταστάσεις (οι τρεις στη Βάσα Κελλακίου και η Skyramont στην Παρεκκλησιά) έχουν ήδη εξασφαλίσει Άδεια Εκπομπής Αερίων Αποβλήτων (ΑΕΑΑ). Παράλληλα, μία επιπλέον εγκατάσταση (Μαραθούντα) βρίσκεται στην τελική ευθεία, με τη διαδικασία έκδοσης της ΑΕΑΑ να αναμένεται να ολοκληρωθεί εντός του 2026.
Σε διαδικασία συμμόρφωσης βρίσκεται μία εγκατάσταση (Cyfield στην Παρεκκλησιά) αυτή τη στιγμή σε φάση προσαρμογής, με απώτερο στόχο την πλήρη περιβαλλοντική και πολεοδομική της νομιμοποίηση.
Δύο εγκαταστάσεις τελούν υπό καθεστώς προσωρινής απαγόρευσης λειτουργίας. Πρόκειται για τις μονάδες στο Γέρι και στο Τσέρι, οι οποίες έχουν σφραγιστεί δυνάμει σχετικού Διατάγματος του Ανώτατου Δικαστηρίου από τις 10 Φεβρουαρίου 2022, στο πλαίσιο εκκρεμών δικαστικών διαδικασιών.
Παράλληλα, ενισχύθηκε η εποπτεία μέσω επιτόπιων επιθεωρήσεων και επαλήθευσης της πραγματικής λειτουργίας των μονάδων, με στόχο τη διασφάλιση της εφαρμογής της νομοθεσίας.
Θετική γνωμοδότηση με δικαστικό φρένο
Έξι νέες αιτήσεις για εγκαταστάσεις παραγωγής ασφαλτικού σκυροδέματος
Η πίεση για δημιουργία νέων μονάδων παραγωγής ασφαλτικού παραμένει υψηλή, ωστόσο η αξιολόγηση των αιτήσεων γίνεται πλέον με αυστηρά επιστημονικά κριτήρια. Συνολικά εξετάστηκαν έξι νέες αιτήσεις, με την Περιβαλλοντική Αρχή να στέλνει σαφή μηνύματα.
Ένα έργο έχει λάβει την περιβαλλοντική έγκριση και έχει αδειοδοτηθεί (Promitheas Asphalt), εντούτοις η έναρξη της κατασκευής του παραμένει παγωμένη λόγω δικαστικών διαδικασιών. Πρόκειται για τη μονάδα στην κοινότητα Μιτσερού, η οποία προτάθηκε στο πλαίσιο της πολύκροτης μετακίνησης των εργοστασίων από την περιοχή Τσερίου.
Θετική περιβαλλοντική γνωμοδότηση έχει εξασφαλίσει και η μονάδα στην κοινότητα Καλαβασού (Promitheas Asphalt Ltd), επίσης για σκοπούς μετακίνησης από το Τσέρι, με τη διαδικασία της τελικής αδειοδότησης να βρίσκεται σε εκκρεμότητα.
Δύο αιτήσεις βρίσκονται ακόμη στα γραφεία της Περιβαλλοντικής Αρχής. Η μία αφορά την περιοχή Κόσιης (Iacovou Asphalt Ltd) που βρίσκεται σε εκκρεμότητα για έκδοση γνωμοδότησης και η άλλη την κοινότητα Παρεκκλησιάς (Cyfield Asphalt Ltd) η οποία βρίσκεται στο στάδιο της περιβαλλοντικής αξιολόγησης.
Δύο προτεινόμενα έργα απορρίφθηκαν οριστικά από την Περιβαλλοντική Αρχή, η οποία εξέδωσε αρνητική γνωμοδότηση λόγω των σοβαρών περιβαλλοντικών και χωροταξικών επιπτώσεων που θα προκαλούσαν στην περιοχή Καλαβασού (Iacovou Asphalt Ltd και Cyfield Asphalt Ltd).
Εντατικοποίηση των ελέγχων το 2026
Εντός του 2026 έχει ήδη προγραμματιστεί ένας ολοκληρωμένος κύκλος τακτικών και έκτακτων επιτόπιων επιθεωρήσεων σε όλες τις υφιστάμενες μονάδες από το Τμήμα Περιβάλλοντος. Οι έλεγχοι αυτοί, που περιλαμβάνουν και επιτόπιες μετρήσεις ρύπων, θα επικεντρωθούν αυστηρά στην πιστή τήρηση των περιβαλλοντικών όρων, ενώ όπου εντοπίζονται παραβάσεις θα ζητούνται άμεσα διορθωτικά μέτρα ή θα επιβάλλονται απαγορευτικά διατάγματα.
Η περίοδος της ανοχής φαίνεται να έχει παρέλθει ανεπιστρεπτί, με το κράτος να επιχειρεί να ισορροπήσει την οικονομική δραστηριότητα με το δικαίωμα των πολιτών για καθαρό αέρα και ποιότητα ζωής.
Μαρία Παναγιώτου: Αδιαπραγμάτευτη η δημόσια υγεία
Η Υπουργός Γεωργίας, Αγροτικής Ανάπτυξης και Περιβάλλοντος, Μαρία Παναγιώτου, έδωσε το στίγμα της κυβερνητικής πολιτικής: «Οι αποφάσεις που λήφθηκαν την περίοδο 2024-2026 έθεσαν τις βάσεις για ένα πιο αυστηρό, πιο διαφανές και πιο αποτελεσματικό σύστημα περιβαλλοντικής διακυβέρνησης, όπου η προστασία του περιβάλλοντος, η δημόσια υγεία και η νομιμότητα αποτελούν αδιαπραγμάτευτες προτεραιότητες. Στόχος μας είναι η τήρηση των ισχυουσών αδειών, ο έλεγχος εκπομπών και σκόνης, η ασφαλής αποθήκευση πρώτων υλών και καυσίμων, καθώς και η ορθή διάθεση αποβλήτων. Στόχος μας ήταν και παραμένει όλες οι εγκαταστάσεις να λειτουργούν με τους ίδιους κανόνες, τις ίδιες υποχρεώσεις και το ίδιο επίπεδο περιβαλλοντικής λογοδοσίας.»
Η Υπουργός ξεκαθάρισε παράλληλα πως η εισαγωγή της υποχρέωσης για κατοχή Άδειας Εκπομπής Αερίων Αποβλήτων (ΑΕΑΑ) καλύπτει αναδρομικά και τις υφιστάμενες μονάδες που για χρόνια λειτουργούσαν χωρίς αυτήν. Για να χορηγηθεί ή να ανανεωθεί η εν λόγω άδεια, οι ιδιοκτήτες υποχρεούνται να αποδείξουν ότι διαθέτουν τον κατάλληλο εξοπλισμό και εφαρμόζουν τις Βέλτιστες Διαθέσιμες Τεχνικές για την πρόληψη της ρύπανσης, διασφαλίζοντας ότι δεν θα υπάρξει καμία υπέρβαση των οριακών τιμών ποιότητας του αέρα.
