Όταν στα τέλη του 2011 η Κυπριακή Δημοκρατία έστελνε το γεωτρύπανο «’Ομηρος» στο θαλάσιο τεμάχιο 12 («Αφροδίτη») οι προοπτικές από την εξεύρεση σημαντικών κοιτασμάτων στην κυπριακή Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη γέμιζαν όχι μόνο αισιοδοξία για μια επερχόμενη γεωπολιτική αναβάθμιση, σε αυτή την γωνιά της ανατολικής Μεσογείου, αλλά κι ελπίδες πως ο υποθαλάσσιος πλούτος θα καταστεί καταλύτης εξελίξεων όχι μόνο για το Κυπριακό αλλά και για τις εσωτερικές ενεργειακές ανάγκες μιας χώρας όπου ο ηλεκτρισμός κοστίζει ακριβά. Η ΚΔ, παρά τις απειλές της Τουρκίας, ολοκλήρωσε τότε την γεώτρηση στο 12 –το οποίο παραμένει, μια δεκαετία μετά, το μοναδικό κοίτασμα στην κυπριακή ΑΟΖ με επιβεβαιωμένες ποσότητες φυσικού αερίου (4.5 τρισεκατομμύρια κυβικά πόδια/tcf) και που είναι άμεσα εμπορικά αξιοποιήσιμο μετά και την διακρατική συμφωνία Αιγύπτου-Κύπρου (2016) όπου τα δικαιώματα εξόρυξής του πουλήθηκαν στην Αίγυπτο. Ωστόσο οι πραγματικότητες στο έδαφος –ή για την ακρίβεια κάπου στο… υφαλοπρανές του 12- έχουν διαφοροποιηθεί αισθητά έκτοτε. Δεν είναι μόνον το κόστος εξόρυξης, παραγωγής και εμπορικής αξιοποίησης του φυσικού αερίου που καθυστέρησε τα πράγματα αλλά και μια σύνθετη, μεγάλη, γεωπολιτική εικόνα που κατέστησε το φυσικό αέριο στην ανατολική Μεσόγειο όχι μόνο ένα ζήτημα περιφερειακού ανταγωνισμού σε σχέση με το ζήτημα της συμμετοχής ή μη της Τουρκίας στα υπό ανάδειξη σχήματα συνεργασίας στην περιοχή, αλλά και ένα, εξ’ ορισμού, ανταγωνιστικό πεδίο με το Ισραήλ και την Αίγυπτο –χώρες που έχουν εδώ και δεκαετίες εντάξει το φυσικό αέριο στο επίκεντρο της εξαγωγικής τους παραγωγής.
Αν το φυσικό αέριο επανέλθει ως κομμάτι της διαπραγμάτευσης στη νέα αυτή διπλωματική προσπάθεια, ενόψει Πενταμερούς, τότε τα δεδομένα που προκύπτουν είναι ξεκάθαρα.
Ως προς την Τουρκία, τα πράγματα είναι ξεκάθαρα. Μετά από πέντε έκνομες γεωτρήσεις στον κυπριακό θαλάσσιο χώρο (εντός κι εκτός οριοθετημένης ΑΟΖ της Κυπριακής Δημοκρατίας) η Άγκυρα προχωρεί κανονικά με την απόκτηση νέου γεωτρύπανου έχοντας καταστήσει το φυσικό αέριο στην Κύπρο ένα νέο διαπραγματευτικό κεφάλαιο στα ήδη υπάρχοντα. Την περίοδο 2014-2017 οι φυσικοί πόροι εξετάστηκαν ως «καταλυτικό εργαλείο» επίλυσης του Κυπριακού σε αυτό που πολλοί αναλυτές και ξένοι διπλωματικοί κύκλοι προσέγγιζαν ως την προοπτική του “gas beyond gas” –με απαραίτητη προϋπόθεση τότε την επίλυση του Κυπριακού έτσι ώστε το φυσικό αέριο –είτε καταστεί καταλύτης είτε όχι ως προς τις ποσότητες- να συμπεριλαμβάνεται ως μια θετική πτυχή στην όλη προσπάθεια. Κάτι τέτοιο ωστόσο δεν επιτεύχθη επί της αρχής
Θα μπορούσε εξάλλου να ισχυριστεί κανείς πως δέκα χρόνια μετά την εξεύρεση κοιτασμάτων φυσικού αερίου στην ΚΔ, τα σκληρά δεδομένα ενώπιον μας είναι α. πως οι ενεργειακοί πόροι δεν επίλυσαν το Κυπριακό β. πως η Κύπρος δεν κατέστη ενεργειακός κόμβος στην περιοχή γ. πως η Κύπρος δεν κατόρθωσε ακόμη να εξάγει ή να αξιοποιήσει, για σκοπούς εσωτερικής ενεργειακής ασφάλειας/κατανάλωσης, τα διαθέσιμα κοιτάσματά της και τέλος δ. πως η Τουρκία, παραμένει ένας βασικός παίκτης, γεωπολιτικά, στην μεγάλη εικόνα της ενέργειας στην ανατολική Μεσόγειο –οι έκνομες ενέργειες του οποίου συνεχίζονται χωρίς ιδιαίτερες συνέπειες.
GREEN PRESS CYPRUS
